گفتوگو با حسین خیراللهی، دانشجوی دکترای مهندسی نفت دانشگاه صنعتی شریف و برگزیده شصتوچهارمین دوره جایزه البرز در بخش دانشجویان رشتههای غیرپزشکی
به گزارش روابط عمومی دانشگاه صنعتی شریف، حسین خیراللهی، دانشجوی دکتری شریف با تمرکز بر مهندسی مخازن هیدروکربوری، روشهای نوین محاسباتی و کاربرد هوش مصنوعی در مهندسی نفت فعالیت میکند. پژوهشهای ارائه شده توسط ایشان برای جایزه البرز، بخشی از فعالیتهای اخیر وی در زمینه توسعه روشهای نوین در مهندسی مخزن است. هدف اصلی این مطالعات، استفاده از روشهای نوین محاسباتی و تحلیل داده برای بررسی دقیقتر و کارآمدتر چالشهای مطالعه و مدیریت مخازن هیدروکربوری بوده است. به همین مناسبت، درباره مسیر علمی و پژوهشی او با وی گفتوگو کردهایم.
پژوهشی برای تصمیمگیری دقیقتر در صنعت نفت
به گفته این پژوهشگر، مخازن نفت و گاز سیستمهایی پیچیده و ناهمگن هستند و تصمیمگیری درباره آنها به دادههای متعدد، مدلسازی و محاسبات گسترده نیاز دارد. از این رو، یکی از اهداف اصلی او در پژوهشهایش، ارائه رویکردهایی برای مدیریت بخشی از این پیچیدگی و افزایش دقت و کارایی تحلیلهای مهندسی مخزن بوده است.
هوش مصنوعی و روشهای دادهمحور نیز در این مسیر جایگاه ویژهای دارند. خیراللهی معتقد است استفاده از این ابزارها در کنار دانش مهندسی مخزن میتواند به تحلیل سریعتر و دقیقتر مسائل، کاهش عدمقطعیت و بهبود تصمیمگیری در صنعت نفت کمک کند.
او با اشاره به هزینه بالای تصمیمهایی مانند توسعه میدان، برنامه تولید، تزریق سیال و ازدیاد برداشت میگوید حتی بهبودهای کوچک در کیفیت تصمیمگیری میتواند تأثیر قابلتوجهی بر نتایج داشته باشد. تجربه فعالیت در پروژههای صنعتی، از جمله پروژه توسعه میادین نفتی جنوب غرب کارون و مطالعات پایلوت تزریق سیال و ازدیاد برداشت، نیز اهمیت این موضوع را برای او پررنگتر کرده است.
خیراللهی در کنار فعالیتهای پژوهشی، در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در مهندسی نفت و شیمی نیز فعالیت داشته و کتابی با همین موضوع تألیف کرده است.
از مدلهای علمی تا مسائل واقعی صنعت
یکی از چالشهایی که این پژوهشگر در مسیر فعالیت علمی خود با آن مواجه بوده، فاصله میان مدلهای علمی و شرایط واقعی صنعت است. ممکن است یک روش در محیط شبیهسازی عملکرد مناسبی داشته باشد، اما هنگام استفاده در یک مسئله واقعی، محدودیت داده، پیچیدگی مخزن و عدمقطعیتهای مختلف، چالشهای تازهای ایجاد کند.
او آزمون و خطا را نیز بخش جداییناپذیر پژوهش میداند و معتقد است بسیاری از ایدهها در ابتدا مطابق انتظار پیش نمیروند و نیازمند اصلاح و بازنگری هستند؛ فرآیندی که به باور او، بخش مهمی از یادگیری یک پژوهشگر را شکل میدهد.
شریف؛ بستری برای رشد علمی
خیراللهی دانشگاه صنعتی شریف را یکی از عوامل مؤثر در شکلگیری مسیر علمی خود میداند. او که از طریق پذیرش بدون آزمون و طرح استادمحور وارد دانشگاه شده است، محیط علمی و پژوهشی شریف را بستری برای افزایش استانداردهای علمی و حرفهای خود میداند.
وی نقش استادان راهنمای خود را نیز در این مسیر مهم عنوان میکند؛ دکتر سید شهابالدین آیتاللهی و دکتر حسن ماهانی در مقطع دکتری و دکتر محمد چهاردولی و دکتر محمد سیمجو در مقطع کارشناسی ارشد، در انتخاب مسائل پژوهشی، جهتدهی علمی، نقد ایدهها و اصلاح مسیر پژوهش همراه او بودهاند.
خیراللهی در کنار پژوهش، علاقه ویژهای به آموزش دارد و تجربه تدریس در دانشگاههای تهران و سمنان و همکاری آموزشی در دانشگاه صنعتی شریف را در کارنامه خود دارد.
جایزهای که یک مسئولیت تازه است
خیراللهی دریافت جایزه البرز را نشانهای ارزشمند از دیده شدن تلاشهای چند سال گذشته خود میداند، اما آن را پایان مسیر علمی نمیداند. به اعتقاد او، مسیر پژوهش طولانی و گاه دشوار است و دریافت چنین جایزهای میتواند انگیزهای برای ادامه دادن این مسیر باشد.
او میگوید این جایزه برایش بیش از آنکه نقطه پایان باشد، «یک مسئولیت جدید» است؛ چراکه دریافت چنین جایزهای، انتظار او از خودش برای انجام پژوهشهای اثرگذارتر و کاربردیتر را افزایش داده است.
برنامه آینده این دانشجوی دکتری شریف نیز ادامه فعالیت در حوزههای بینرشتهای و تقویت پیوند میان دانشگاه و صنعت است. او تأکید دارد که خروجی پژوهش نباید صرفاً به مقاله محدود شود و در صورت امکان باید به روش، ابزار یا راهکاری قابل استفاده در صنعت تبدیل شود.
در کنار این مسیر، آموزش و تربیت نسل آینده مهندسان و پژوهشگران نیز بخش مهمی از اهداف اوست؛ مسیری که در نهایت امیدوار است به فعالیت مؤثر همزمان در عرصه علمی و دانشگاهی و حل مسائل واقعی صنعت نفت کشور منجر شود.
در ادامه این گفتوگوها، مصاحبه با دو دانشجوی برگزیده دیگر از دانشگاه صنعتی شریف در شصت وچهارمین دوره جایزه البرز به زودی در پایگاه اطلاعرسانی دانشگاه منتشر خواهد شد.