رییس فرهنگسرای کار از ضرورت این مقوله می‌گوید؛
کارآفرینی اجتماعی؛
فصلی نو در توسعه ارزش‌آفرینی

اشاره:
گفت و گو با رمضان لطفی از جذابیت‌ها و ظرایف خاصی برخوردار است. گاهی باید در مقام رییس فرهنگسرای کار، گاهی در مقام یک آسیب‌شناس اجتماعی و گاهی در مقام دانشجوی کارشناسی‌ارشد دانشکده کارآفرینی باید با وی سخن گفت، اما در هر مقام، کارآفرینی و کسب و کار محوریت گفت و گو خواهد بود.
لطفی اعتقاد راسخی به نقش محلات در مدیریت شهری و همچنین در توسعه کارآفرینی و اشتغال دارد و معتقد است پتانسیل محلات تاکنون در این رابطه مغفول مانده است. از نظر لطفی این محلات هستند که می‌توانند به صورت شبکه‌ای به یکدیگر وصل شوند و یک حرکت عظیم را شکل دهند. با همین نگاه نیز اخیراً بحث کارآفرینی اجتماعی را برای اولین بار در کشور مطرح و در حال حاضر با همراهی برخی از  نهادها و دستگاه‌های ذی‌ربط مشغول اجرای آن به صورت پایلوت در سطح منطقه 9 شهر تهران هستند.
در پی گفت و گوی خبرنگار بازارکار با رمضان لطفی رییس فرهنگسرای کار در رابطه با مقوله کارآفرینی اجتماعی را بخوانید:
جناب آقای لطفی ضمن تشکر از وقتی که برای این گفت و گو در اختیار ما قرار دادید، به عنوان اولین سوال بفرمایید فعالیت در رابطه با کارآفرینی اجتماعی را از چه زمانی در فرهنگسرای کار آغاز کردید و اصولاً چه اهدافی را در این طرح دنبال می‌کنید؟
فرهنگسرای کار در کنار سایر برنامه‌ها و فعالیت‌های خود در حوزه بازارکار، اخیراً مقوله‌ای را به صورت ویژه در دست بررسی و اجرا دارد با عنوان کارآفرینی اجتماعی. کارآفرینی اجتماعی در دنیا از اواخر سال 1990 در آمریکا شروع شد و به تدریج در اکثر کشورهای توسعه یافته نیز به اجرا درآمد.
مقوله کارآفرینی اجتماعی را می‌توان در تمامی جوامع از جمله کشور ما بومی‌سازی کرد. بافت فرهنگی کشور ما از ظرفیت‌های بسیار بالایی برای اجرای این مقوله برخوردار است و به شکل ساماندهی نشده و غیرهدفمند کارآفرینی اجتماعی در حال حاضر در کشور ما موجود است.
اساس کارآفرینی اجتماعی ارایه خدمات با نگاه انسان دوستانه و خیرخواهانه به جامعه هدف است. جامعه هدف کارآفرینی اجتماعی را اقشار نیازمند به حمایت‌های اجتماعی مانند معلولین جسمی و ذهنی، زنان سرپرست خانوار، کودکان کار و خیابانی و به طور کلی افرادی که نیاز به حمایت‌های ویژه برای رهایی از محرومیت و انزوا دارند، تشکیل می‌دهند.
 کارآفرینی اجتماعی یکی از این معضلات اجتماعی را شناسایی، بررسی و در جهت رفع و مهار آن فعالیت می‌کند. به عنوان مثال ممکن است یک کارآفرینی اجتماعی تنها معلولان یا کودکان خیابانی را پوشش دهد.
به طور کلی، هدف از کارآفرینی اجتماعی توانمندسازی جامعه هدف به طرف مختلف از جمله ارایه آموزش مهارتی و کسب و کار به آنان است. محصول کارآفرینی اجتماعی ورود افراد به جامعه با روحیه خودباوری، همراه با شادی و نشاط است.
اگرچه محوریت در کارآفرینی اجتماعی ارایه آموزش‌های مهارتی و کسب و کار به افراد است، اما ممکن است بخشی از این افراد اصولاً نیاز به این آموزش‌ها نداشته باشند و تنها نحوه استفاده از مهارت‌های خود را بلد نیستند. به عبارت دیگر خودباوری لازم را ندارند. در کارآفرینی اجتماعی این خودباوری و نحوه به کارگیری مهارت‌ها آموزش داده می‌شود.
اینگونه که جنابعالی تشریح کردید، کارآفرینی اجتماعی تنها یک مقوله اجتماعی و یا اقتصادی نیست، بلکه یک مفهوم فرهنگی است. نظر شما در رابطه با فرهنگ سازی در این زمینه چیست؟
درست است. کارآفرینی اجتماعی ابعاد مختلفی دارد که یکی از آن‌ها بحث فرهنگی است. همانگونه که اشاره کردم، فرهنگ کشور ما به لحاظ سنتی از پتانسیل‌ قوی برای اجرای کارآفرینی فرهنگی برخوردار است. از دیرباز مسایل انسان‌دوستانه و خیرخواهانه در فرهنگ ما وجود داشته و دارد. کارآفرینی اجتماعی این ارزش‌های فرهنگی را هدفمند و ارتقا می‌بخشد. کارآفرینی اجتماعی به دنبال سود نیست و هدفش ایجاد بستر برای ورود گروه هدف به جامعه همراه با شادی و خودباوری است و در این راه از مقوله کسب و کار به عنوان یکی از  ابزارها استفاده می‌کند.
کارآفرینی اجتماعی از ابعاد مختلف جامعه هدف خود را مورد حمایت قرار می‌دهد و در نهایت با برطرف کردن نیازهای روحی و جسمی افراد، شرایط ورود به جامعه را برای آنان فراهم می‌کند و در این راه قطعاً نقش فرهنگ سازی بسیار چشم‌گیر است.
اگرچه بسترهای فرهنگی زیادی در کشور ما در این رابطه وجود دارد، اما این بسترها هیچ‌گاه به شکل قانونمند و همراه با اعتماد‌سازی نبوده است ما در کارآفرینی اجتماعی سعی می‌کنیم این مهم را قانونمند کنیم و اعتمادسازی مناسب را به عمل آوریم. این اعتمادسازی علاوه بر جلب کارآفرین اجتماعی، منجر به شناسایی استعدادهای نهفته جامعه هدف و جلب حداکثری آنان و در مجموع موفقیت مطرح می‌شود.
 کارآفرینی اجتماعی با اعتمادسازی که انجام می‌دهد سرمایه‌های اجتماعی و انسانی را شناسایی و جلب می‌کند و با فعالیت‌هایی که انجام می‌دهد، گروه هدف را در قالب فعالیت‌های کسب و کارانه به جامعه باز می‌گرداند.
شما همواره اعتقاد دارید محلات می‌توانند در مدیریت شهری نقشی تعیین کننده داشته باشند. در کارآفرینی اجتماعی این نقش به چه صورت است؟
دقیقاً اینگونه است. محلات حلقه‌های یک زنجیر هستند که در صورت اتصال به یکدیگر یک حرکت عظیم را شکل می‌دهند. در کارآفرینی اجتماعی نیز اینگونه است. در صورتی که این مقوله نهادینه شود جامعه هدف آن می‌تواند با فعالیت‌هایی که انجام می‌دهند خود تبدیل به کارآفرین اجتماعی شوند و یک زنجیره را شکل دهند که در سراسر شهر تهران و حتی کشور می‌تواند گسترش یابد. زیرا افراد در این طرح به گونه‌ای توانمند می‌شوند که در آینده خود شبکه‌سازی کنند و فرصت‌ها را شناسایی و افراد مورد نیاز را جذب ‌کنند. به عبارت دیگر فرصتی که توسط جامعه هدف کارآفرینی اجتماعی ایجاد می‌شود فرصت‌ساز می‌شود و به همین شکل گسترده می‌شود.
در حال حاضر اجرای این طرح در چه مرحله‌ای است؟
این طرح در حال حاضر در منطقه 9 به صورت پایلوت با همکاری شهرداری این منطقه به خصوص معاونت اجتماعی فرهنگی شهرداری منطقه 9 در حال اجرا است و به صورت جدی به این مقوله ورود پیدا کردیم. در حال حاضر کمیته‌های تخصصی و فنی و همچنین کانون‌های کارآفرینی اجتماعی تشکیل شده است و اعضای این کمیته‌ها نیز کارشناسان،‌ کارآفرینان، اساتید دانشگاه، موسسات خیریه و بنگاه‌های اجتماعی و غیرانتفاعی و به طور کلی افراد علاقمند به این حوزه هستند. همه تلاش‌ ما این است که یک مدل و ساختار برای کارآفرینی اجتماعی از طریق همین جلسات و فعالیت‌ها ایجاد کنیم. این ساختار باید براساس تجارب خوب کشورهای موفق در این رابطه و به صورت بومی شده تعریف شود.
دبیرخانه دایمی با موضوع کارآفرینی اجتماعی نیز در محل فرهنگسرای کار تشکیل شده است. شهرداری منطقه نیز اعلام آمادگی کرده است که یکسری تمهیدات و فضاهایی را برای این مهم اختصاص دهد.
دستگاه‌ها و نهادهایی که می‌توانند در این طرح با شما مشارکت کنند، کدامند و به طور کلی افراد و نهادهای متقاضی چگونه می‌توانند در اجرای این طرح به یاری فرهنگسرای کار بیایند؟
از جمله نهادهایی که می‌توانند در این طرح مشارکت فعال داشته باشند: کمیته امداد امام خمینی (ره)، شهرداری (اداره آسیب‌های اجتماعی)، سازمان بهزیستی، هلال احمر و بنیاد شهید هستند که البته برخی از این نهادها نیز آمادگی خود را اعلام کرده‌اند و در کمیته‌های تخصصی نیز شرکت می‌کنند.
هر کسی که می‌تواند در این طرح ما را یاری کند چه کارآفرین باشد و چه استاد دانشگاه و به طور کلی افرادی که احساس می‌کنند می‌توانند در این طرح مشارکت داشته باشند، ما دست آن‌ها را به گرمی می‌فشاریم. همانگونه که گفتم دبیرخانه دایمی این طرح در فرهنگسرای کار تشکیل شده است و شماره تلفن 66046945 نیز آمادگی پاسخگویی به سوالات در این رابطه است.
احساس ما این است که موضوع کارآفرینی اجتماعی در حوزه مدیریت شهری می‌تواند خیلی نقش آفرین باشد. ما از طریق همین رسانه اعلام می‌کنیم کسانی که می‌توانند در این طرح ما را یاری کنند از یک پیشنهاد گرفته تا یک سرمایه‌گذار، حتی مراکزی که می‌توانند فضایی را به این طرح اختصاص دهند، از همه آن‌ها استقبال می‌کنیم.
ما می‌خواهیم یک پل ارتباطی بین کارآفرینان اجتماعی و جامعه هدف آنها باشیم. ما حتی این آمادگی را داریم که به منظور آشنایی افراد کارگاه‌هایی را در این زمینه برگزار و اهمیت این مقوله و نحوه اجرای آن را تشریح کنیم.
نقش مجلس و دولت به صورت ویژه در این طرح چگونه می‌تواند باشد؟
در این بخش باید قوانین مشخصی تنظیم شود. مجلس و دولت باید به صورت فعال وارد شوند و شرایط را برای ورود کارآفرینان اجتماعی تسریع و تسهیل کنند. ما نیاز داریم قوانینی را داشته باشیم تا براساس آن کارآفرینان اجتماعی بتوانند از تسهیلات مشخص قانونی مانند معافیت‌های مالیاتی، خدمات بیمه‌ای و وام‌های حمایتی مشخص بهره‌مند شوند. باید شرایط، اصول و ضوابطی وجود داشته باشد تا براساس آن کارآفرینان اجتماعی بتوانند فعالیت کنند و فضا نیز باید به گونه‌ای تعریف شود که اعتماد جامعه هدف برای حضور در این طرح جلب شود.
و سخن پایان شما:
در پایان ضمن تشکر از تلاشی که نشریه بازارکار در راستای اطلاع‌رسانی از این مقوله بسیار مهم به عمل می‌آورد،  نکته‌ای که باید تاکید کنم این است که بهترین تعریف از کارآفرینی، ارزش‌آفرینی است و کارآفرینی اجتماعی در حقیقت ارزش‌آفرینی اجتماعی می‌کند. کارآفرینان اجتماعی به لحاظ اینکه در اجتماع هستند و از نزدیک مشکلات را درک می‌کنند بهتر می‌توانند در جهت رفع آن‌ها فعالیت کنند. اگر ما مقوله کارآفرینی اجتماعی را در جامعه نهادینه کنیم قطعاً آسیب‌های اجتماعی کمتری شاهد خواهیم بود. کارآفرینی اجتماعی به دنبال تغییر همراه با تحول در جامعه است. تحولی که نتیجه آن هویت بخشی اجتماعی است.
کارآفرینی اجتماعی یک ضرورت در همه جوامع و از جمله جامعه ایرانی است. این مقوله تعریف جدیدی از خدمات اجتماعی ارایه می‌دهد و این خدمات را ارتقاء می‌دهد. در حقیقت خدمات اجتماعی را براساس نیاز جامعه هدف تعریف می‌کند و این خدمات‌رسانی به منظور توانمندسازی جامعه هدف و با استفاده از ابزارهای مختلفی به‌خصوص ابزار کسب و کار انجام می‌گیرد.
کارآفرینی اجتماعی یک مقوله جدید است و چون در شروع کار قرار داریم با یکسری مشکلات نیز روبرو هستیم که رفع آن‌ها مستلزم همکاری و همیاری همه دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی است. کارآفرین اجتماعی نیاز به کارشناسی بیشتر دارد تا نقاط قوت و ضعف آن شناسایی و به صورت نهادینه شده اجرا شود. در این راه نیز دست همه کسانی که احساس می‌کنند می‌توانند یاری کننده ما باشند را می‌فشاریم.

منبع:بازار کار