مصاحبه آقاي دكتر محمد طباطبايي

س: آقاي دكتر! لطفاً در مورد سوابق تحصيلي و شغلي خود توضيح  دهيد.

در سال ۱۳۵۴ از دبيرستان فرخي آبادان ديپلم گرفتم و در دوره دهم رشته برق دانشگاه صنعتي شريف ادامه تحصيل دادم و مدرك كارشناسي و كارشناسي ارشد برق را از آن دانشگاه اخذ نمودم. در سال ۱۳۶۴ دوره اي سطح فوق ليسانس در پيتسبورگ امريكا كه مشتركاً از سوى بخش فناورى سامانه هاى پيشرفته وستينگهاوس و دانشگاه ايالتي پنسيلوانيا برگزار شده بود را طي نمودم. دكتري مهندسي برق دانشگاه سن پترزبورگ را نيز طي شدم. (FACTS نموده، موفق به اخذ دكتري مهندسي برق (در زمينه ادوات در زمينه شغلي نيز از سال ۱۳۵۹ در وزارت نيرو در حوزه معاونت انرژي مشغول به كار شدم . بعد از يك سال به دفتر فني برق انتقال يافتم و حدود يك سال بعد نيز وارد دفتر برنامه ريزي برق در وزارت نيرو شدم و مشغول به كار بودم تا اين كه در سال ۱۳۶۶ قرار شد به عنوان مديرعامل مركز تحقيقات نيرو(متن) ادامه فعاليت دهم و تا امروز در اين سمت در شركت متن مشغول به كارم.

س: از سال ۱۳۶۶ كه شما به عنوان مديرعامل شركت مشغول شديد از ديدگاه كارآفريني چه تحولاتي در اين « متن » رخ  داد؟

در بدو ورودم به متن، آنجا وضعيت مناسبي نداشت. حتي در وزارت نيرو بحث هايي در خصوص متن مطرح شده بود. تا آن زمان بخش عمده منابع مالي متن از طرح عمراني تحقيقات در صنايع و سامانه برق كشور تأمين مي شد. هنگامي كه من به عنوان مديرعامل متن مشغول به كار شدم تصميم گرفته شد كه طرح مذكور حذف و به صورت كاملاً خود گردان اداره شود. بدين ترتيب سر و كار ما با مشتريان واقعي بود كه توسعه بازار متن يك شركت خصوصي است « متن » بستگي كامل به رضايت ايشان از عملكرد آن داشت. لازم به توضيح است كه سهام داران آن آستان قدس رضوي، شركت نوآوران متن، شركت مطالعات و تحقيقات نيرو، شركت توسعه انرژي متن، شركت مهندسي و بازرگاني تجهيزات نيرو و شركت پيمان ير هستند. قبلاً در سال ۱۳۶۲ از هيئت دولت مجوز در تهران اخذ شده بود و بر اساس آن و با حمايت وزارت نيرو و شركت توانير در سال « متن » احداث ساختمان هاي ۱۳۶۸ تأمين زمين و احداث ساختمان ها و آزمايشگاه هاي متن در شهرك قدس آغاز شد و با مساعدت فوق العاده مسئولان وقت و همكاران ساعي خود موفق شديم حدود هفتاد هزار متر مربع ساختمان اداري و آزمايشگاهي را پيگيري واجرا نماييم. چهره امروز مجموعه احداث شده در كشور و منطقه  بی نظير است.چون به طور جدي با مشتريان در تعامل بوديم دو موضوع پيگيري شد. اول اين كه كيفيت كارهاي انجام شده در متن به تأييد مراجع ذيصلاح برسد كه پس از بررسي در آن زمان و هماهنگي با مؤسسه استاندارد بهتري گرديد.بر اساس اعلام شركت ISO و ۱۴۰۰۰ ISO از شركت هاي پيشگام داخلي موفق به اخذ گواهينامه ۹۰۰۰ دريافت مي كرد و به همين دليل موضوع دريافت ISO متن، اولين مركز تحقيقاتي در دنيا بود كه گواهينامه SGS نيز درج گرديد. از لحاظ علمي و پژوهشي نيز لازم بود وضعيت متن ISO گواهينامه هاي متن در نشريه بين المللي به تأييد مراجع  ذيصلاح برسد. بررسي ها در آن زمان نشان داد كه شوراي گسترش آموزش عالي در وزارت علوم، مسئوليت بررسي مراكز تحقيقاتي و اعطاي درجه پژوهشي ايشان را بر عهده دارد. روش كار در وزارت علوم حركت و به محض ايجاد سه پژوهشكده در هر مؤسسه ، اعطاي درجه پژوهشگاهي « پژوهشكده » گام به گام اعطاي درجه را به « پژوهشگاهي » براي اولين بار در سال ۱۳۷۵ موفق گرديد درجه « متن » به آن مؤسسه بود. جالب است كه يكباره از شوراي گسترش آموزش عالي كسب نمايد. در آن زمان وزارت علوم استعداد پنج پژوهشكده را در متن جدا و به صورت مؤسسه دولتي « متن » از « پژوهشگاه  نيرو » تأييد نموده  بود. البته بعداً و با تصميم وزارت نيرو مشغول فعاليت شد. مطلب ديگر ايجاد شوراي تحقيقات برق در وزارت نيرو بود كه بعد از بررسي وضعيت توسعه تحقيقات در كشورهاي ديگر و بازديد مراكز تحقيقات برق ژاپن تصميم گرفته شد كه شوراي تحقيقات برق در وزارت نيرو به وجود آيد و تمامي شركت هاي برق داراي واحد تحقيقات شوند تا با استفاده از خبرگان صنعتي و دانشگاهي معضلات و مشكلات منطقه خود را در زمينه برق مورد مطالعه و بررسي قرار دهند. دبير خانه تحقيقات برق وزارت نيرو در متن مستقر گرديد. تا آن موقع انجام فعاليت هاي تحقيقاتي در كشور بسيار محدود بود. بعداً ازالگوي وزارت نيرو در خيلي از وزارت خانه هاي ديگر استفاده شد و تحقيقات رشد چشمگيري يافت براى انجام « متن » بود كه مورد تأييد و پيگيري مؤسسه استاندارد هم بود و لذا متن به عنوان يكي ISO روش، اخذ گواهينامه هاي ايجاد نمود. وظيفه متن « متن آرا » و « متن بين الملل » و « متن نيرو » مناسب وظايف خود در ابتدا سه شركت ايجاد ارتباط با جهان خارج « متن بين الملل » . نيرو تبديل نمودن دستاوردهاي بخش هاي متن به محصول نهايي بود خدمات پشتيباني به متن را ارائه مي نمود. در « متن آرا » و ساير شركت هاي برق را به عهده داشت و « متن » براي حال حاضر گروه متن متشكل از ده شركت است كه هر يك در زمينه خاصي فعاليت مي كند. يكي از اين شركت ها مجتمع تحقيقات و توسعه صنعتي شريف است. مركز تحقيقات نيرو (متن) با توجه به تصميم وزارت نيرو از سال ۱۳۷۸ در زمينه مديريت فناورى و تحت عنوان مركز توسعه فناوري نيرو (متن) فعاليت خود را ادامه داد. در حال حاضر تقريباً تمامي بخش هاي مهندسي و فني و نيز رشته هاي غير فني مانند زمينه هاي اقتصادي و زمينه هاي اجتماعي در اين مركز فعال و مشغول ارائه خدمتند. همچنين در حال حاضر متن عهده دار مسئوليت دبيرخانه هاي تحقيقات برق، شوراي مهندسان مشاور صنعت برق، توسعه انجمن هاي علمي و مراكز تحقيقاتي، حمايت از فناوري و توسعه ساخت داخل صنعت برق، شوراي تخصصي فناوري مجمع تشخيص مصلحت نظام و انجمن آينده نگري ايران است. ضمناً مسئوليت دو نشريه در زمينه توسعه فناوري و آينده نگري به عهده اين مركز است و نشريه پيام متن نيز به صورت فصلي منتشر  مي گردد. چهار كنفرانس بزرگ برق، كيفيت و بهره وري، مديريت فناورى و نيز همايش ملي انرژي نيز از سوى متن برگزار مي گردد. البته در حال حاضر نيز به دليل اجراي اصل ۴۴ قانون اساسي و « متن » و وجود شرايط جديد، دچار چالش هستيم كه نتيجه آن را توسعه بيشتر « متن » و فروش سهام دولتي كارآفريني هاي بزرگتر پيشبيني مي نمايم.

 س: آقاي دكتر! چه چشم اندازى براي متن تصور مي كنيد؟

متن در زمينه مديريت فناورى يكي از مراكز عمده موجود در كشور است. م يدانيد در اين زمينه مراكز بزرگ كشور كمتر از انگشتان يك دست هستند. ويژگي« متن »در ميان اين مراكز، نداشتن بودجه دولتي است.متن به صورت مهندسي مشاور با محوريت بخش انرژي، خدمات شاياني را به كشور ارائه نموده است.« متن »به عنوان « انديشگاه متن » نيز فعاليت مي كند و اميدوارم با حضور و تداوم ارتباط خبرگان با اين مركز بتوانيم توليد فكر بيشتري نماييم و براي مسائل عمده كشور به ويژه در حوزه وزارت نيرو و بخش انرژي راه حل بيابيم. با توجه به وجود استعدادهاي زياد و نيز گوناگوني فعاليتها موفقيت « گروه متن » و « متن » را بيش از پيش مي بينيم.

س: آيا پتانسيل صادر كردن دانش به خارج از كشور هم وجود دارد؟

بله . واقعاً توان زيادي در متن وجود دارد كه مي تواند به خارج عرضه شود. بخشي از اين عرضه مي تواند به كشورهاي نيازمند و بعضاً ضعيف تر از كشور ما باشد و بخش ديگر مي تواند به مؤسسات و شركت هاي خارجي كه به دنبال همكار در منطقه براي ارائه خدمات به ساير كشورهايند، اختصاص يابد. همان طور كه عرض نمودم وجود گرديد كه در حال حاضر با برخي از مؤسسات خارج مشغول « متن بين الملل » اين پتانسيل باعث تأسيس شركت همكاري است. در زمينه توسعه كشورهاي منطقه مانند افغانستان و عراق نيز به خوبي مي توانيم ايفاي نقش كنيم مطلبي كه در اينجا لازم است مورد توجه قرار گيرد رشد فناورى در داخل است كه باعث كاهش يا توقف واردات « متن » مي گردد كه در اين باره نيز به طور نسبي خدمات بزرگي از طرف به كشور ارائه شده است.

س: آقاي دكتر! نظر شما در مورد ويژگي هاي مهمي كه يك كارآفرين بايد داشته باشد چيست؟

به نظر من كارآفرين شخصي است كه توانايي خلق ايده دارد. ايده هاي خوب مي دهد و با جسارت و پايداري به دنبال عملي  نمودن ايده هايش مي رود. شخص كارآفرين فضاي فعاليت را خوب مي شناسد و سعي مي كند با كمك گرفتن مناسب از ديگران ايده هايش را عملي كند و در حقيقت تبديل به فعاليت اقتصادي نمايد. البته اين كار ريسك نيز دارد. از آنجا كه معمولاً همه اين ويژگي ها در وجود يك نفر جمع نمي شود لذا مي توان گروه هايي كه هر يك از افراد آن بخشي از ويژگي فرد كارآفرين را دارند تشكيل داد و در اين صورت شانس موفقيت گروه كارآفرين خيلي زياد مي شود. دولت نيز بايد فضاي لازم براي توسعه  گروه هاي كارآفرين را ايجاد كند و از آنها به انواع  روش ها حمايت كند. مثلاً سرمايه هاي ريسك پذير در اختيارايشان قرار دهد. در هر حال كارآفرين ها كليدهاي توسعه هر جامعه هستند.

س: در كشورهاي پيشرفته صنعت و دانشگاه با هم  در ارتباطند و به صورت منسجم رابطه دارند؛ اما در كشور ما چنين نيست. به نظر شما چه معضلات و مشكلات اساسي در اين باره وجود دارد؟

دانشگاه و صنعت هر دو وارداتي هستند و  متأسفانه به صورتي كه در كشورهاي پيشرفته نهادينه شده و در شبكه توسعه فناورى نقش و رسالت جدي براي آنها تعريف شده است، در كشور ما مورد توجه قرار نگرفته اند. من بخشي از اين نابساماني را ناشي از رانت بزرگ نفت مي دانم كه باعث رخوت و سستي ملي شده است و نتيجتاً هيچ يك از عوامل اصلي توسعه مانند صنعت و دانشگاه نقش خود را به درستي ايفا نمي كنند. اگر چه بر اثر تلاش هاي به عمل آمده، ارتباط صنعت و دانشگاه نسبت به سال هاي قبل بيشتر شده است، براي مؤثرتر شدن اين رابطه بايد تلاش نمود. فكر مي كنم ابتدا صنعت را بايد متوجه و متحول كرد. صنعت بايد صنعتي پويا، علمي و رقابتي در سطح دنيا باشد تا به دنبال مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي برود و به درستي از توان ايشان استفاده كند. صنعتي كه به عنوان واسطه براى توليد در داخل طراحي شود و محصولات آن عقب مانده، ضد توسعه پايدار و غير رقابتي باشد، به چه دليل از دانشگاه و مراكز علمي و تحقيقاتي استفاده كند؟ مثلاً حمايت بدون مطالعه از طرف صنعت عمر توليد پيكان را براي مدت ها استمرار بخشيد و باعث اتلاف منابع كشور ما شد. دانشگاه هاي ما نيز عادت كرده اند بدون اين كه مشكل زيادي از صنعت حل كنند توقعات خود را مطرح نمايند. اگر اولياي امور، را فعال مي نمودند، آن وقت نقش همه دست اندركاران توسعه از جمله صنعت و دانشگاه (NIS) سامانه ملي نوآوري جدي ميشد.

س: به نظر شما عمده مشكل كشور ما در تحقق توسعه مناسب چيست؟

البته  مشكلات زيادي بر سر راه توسعه كشور ما وجود دارد، ولي عمده ترين آن به نظر من عدم استفاده از مغزها، به كارگيري افراد نا وارد در مسئوليت هاي مختلف و از دست دادن فرصت هاست. اگر مي شد با ساز و كارى از مغزها قبلاً ارائه شده « دكترين گپ » بيشتر و بهتر استفاده نمود كه البته براي اين كار من نظريه اي دارم كه تحت عنوان است. اگر ميشد افراد ضعيف مسئوليت قبول نكنند و ديگران نيز به افراد ضعيف مسئوليت ندهند و اگر فرصت ها را بهتر مي شناختيم و آسان از دست نمي داديم، آن وقت وضع و حال بسيار بهتري در كشور ما به وجود مي آمد.

س: ما بايد به سازماني با هويت مشترك صنعتي – دانشگاهي برسيم كه اين سازمان پاسخگو باشد و شبكه اي از پروژه ها تعريف شود و تجميع دانش و تجربه صورت بگيرد. نظر شما در اين خصوص چيست و اين سازمان بايد چه ويژگي هايي داشته باشد؟

به نظر من اين سازمان ها در حال حاضر در كشور موجودند. مراكز تحقيقاتي وابسته به صنعت از همين نوعند. همين ويژگي را دارد. در اينجا براي انجام يك كار ارجاع شده از صنعت، از دانشگاه ها نيز كمك گرفته مي شود و بدين ترتيب اين قبيل مراكز و دانشگاه ها در كنار هم نيازهاي صنعتي را پاسخگو هستند. البته خوب ختم « متن » است در اين مورد بررسي بيشتري به عمل آيد، ولي حدس مي زنم نتيجه به ايجاد شركت هاي مشابه شود كه البته كار خوبي است. يكي از مشكلات ارتباط صنعت و دانشگاه، همزبان نبودن آنهاست. سازمان هايي كه گفتيد مي توانند به عنوان واسط و مترجم نيز نقش بهبود ارتباط صنعت و دانشگاه را داشته باشند.

 س: به عنوان كلام آخر اگر صحبتي هست بفرماييد.

از شما به خاطر زحماتي كه در امر فرهنگ سازي و توسعه كارآفريني متقبل شده ايد تشكر ميكنم. واقعيت اين است كه كشور ما امكان تبديل شدن به يك قدرت بزرگ جهاني را دارد كه با برنامه ريزي و تدبير و فعاليت گسترده و همگاني تحقق خواهد يافت. نقش كارآفرينان، بسيار حساس است و آنها مي توانند به روند توسعه كشور، سرعت مناسب را ببخشند.در خاتمه ساختار گروه متن را كه شامل شركت ها، بخش ها و فعاليت هاي موجود در آن است و بيانگر كارآفريني است و منعكس كننده آرزوهاي ما براي آينده اي روشن است را تقديم « گروه متن » همكاران متن در مجموعه مي نمايم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *