مصاحبه آقای دکتر محمد طباطبایی

س: آقای دکتر! لطفاً در مورد سوابق تحصیلی و شغلی خود توضیح  دهید.

در سال 1354 از دبیرستان فرخی آبادان دیپلم گرفتم و در دوره دهم رشته برق دانشگاه صنعتی شریف ادامه تحصیل دادم و مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد برق را از آن دانشگاه اخذ نمودم. در سال 1364 دوره ای سطح فوق لیسانس در پیتسبورگ امریکا که مشترکاً از سوى بخش فناورى سامانه هاى پیشرفته وستینگهاوس و دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا برگزار شده بود را طی نمودم. دکتری مهندسی برق دانشگاه سن پترزبورگ را نیز طی شدم. (FACTS نموده، موفق به اخذ دکتری مهندسی برق (در زمینه ادوات در زمینه شغلی نیز از سال 1359 در وزارت نیرو در حوزه معاونت انرژی مشغول به کار شدم . بعد از یک سال به دفتر فنی برق انتقال یافتم و حدود یک سال بعد نیز وارد دفتر برنامه ریزی برق در وزارت نیرو شدم و مشغول به کار بودم تا این که در سال 1366 قرار شد به عنوان مدیرعامل مرکز تحقیقات نیرو(متن) ادامه فعالیت دهم و تا امروز در این سمت در شرکت متن مشغول به کارم.

س: از سال 1366 که شما به عنوان مدیرعامل شرکت مشغول شدید از دیدگاه کارآفرینی چه تحولاتی در این « متن » رخ  داد؟

در بدو ورودم به متن، آنجا وضعیت مناسبی نداشت. حتی در وزارت نیرو بحث هایی در خصوص متن مطرح شده بود. تا آن زمان بخش عمده منابع مالی متن از طرح عمرانی تحقیقات در صنایع و سامانه برق کشور تأمین می شد. هنگامی که من به عنوان مدیرعامل متن مشغول به کار شدم تصمیم گرفته شد که طرح مذکور حذف و به صورت کاملاً خود گردان اداره شود. بدین ترتیب سر و کار ما با مشتریان واقعی بود که توسعه بازار متن یک شرکت خصوصی است « متن » بستگی کامل به رضایت ایشان از عملکرد آن داشت. لازم به توضیح است که سهام داران آن آستان قدس رضوی، شرکت نوآوران متن، شرکت مطالعات و تحقیقات نیرو، شرکت توسعه انرژی متن، شرکت مهندسی و بازرگانی تجهیزات نیرو و شرکت پیمان یر هستند. قبلاً در سال 1362 از هیئت دولت مجوز در تهران اخذ شده بود و بر اساس آن و با حمایت وزارت نیرو و شرکت توانیر در سال « متن » احداث ساختمان های 1368 تأمین زمین و احداث ساختمان ها و آزمایشگاه های متن در شهرک قدس آغاز شد و با مساعدت فوق العاده مسئولان وقت و همکاران ساعی خود موفق شدیم حدود هفتاد هزار متر مربع ساختمان اداری و آزمایشگاهی را پیگیری واجرا نماییم. چهره امروز مجموعه احداث شده در کشور و منطقه  بی نظیر است.چون به طور جدی با مشتریان در تعامل بودیم دو موضوع پیگیری شد. اول این که کیفیت کارهای انجام شده در متن به تأیید مراجع ذیصلاح برسد که پس از بررسی در آن زمان و هماهنگی با مؤسسه استاندارد بهتری گردید.بر اساس اعلام شرکت ISO و 14000 ISO از شرکت های پیشگام داخلی موفق به اخذ گواهینامه 9000 دریافت می کرد و به همین دلیل موضوع دریافت ISO متن، اولین مرکز تحقیقاتی در دنیا بود که گواهینامه SGS نیز درج گردید. از لحاظ علمی و پژوهشی نیز لازم بود وضعیت متن ISO گواهینامه های متن در نشریه بین المللی به تأیید مراجع  ذیصلاح برسد. بررسی ها در آن زمان نشان داد که شورای گسترش آموزش عالی در وزارت علوم، مسئولیت بررسی مراکز تحقیقاتی و اعطای درجه پژوهشی ایشان را بر عهده دارد. روش کار در وزارت علوم حرکت و به محض ایجاد سه پژوهشکده در هر مؤسسه ، اعطای درجه پژوهشگاهی « پژوهشکده » گام به گام اعطای درجه را به « پژوهشگاهی » برای اولین بار در سال 1375 موفق گردید درجه « متن » به آن مؤسسه بود. جالب است که یکباره از شورای گسترش آموزش عالی کسب نماید. در آن زمان وزارت علوم استعداد پنج پژوهشکده را در متن جدا و به صورت مؤسسه دولتی « متن » از « پژوهشگاه  نیرو » تأیید نموده  بود. البته بعداً و با تصمیم وزارت نیرو مشغول فعالیت شد. مطلب دیگر ایجاد شورای تحقیقات برق در وزارت نیرو بود که بعد از بررسی وضعیت توسعه تحقیقات در کشورهای دیگر و بازدید مراکز تحقیقات برق ژاپن تصمیم گرفته شد که شورای تحقیقات برق در وزارت نیرو به وجود آید و تمامی شرکت های برق دارای واحد تحقیقات شوند تا با استفاده از خبرگان صنعتی و دانشگاهی معضلات و مشکلات منطقه خود را در زمینه برق مورد مطالعه و بررسی قرار دهند. دبیر خانه تحقیقات برق وزارت نیرو در متن مستقر گردید. تا آن موقع انجام فعالیت های تحقیقاتی در کشور بسیار محدود بود. بعداً ازالگوی وزارت نیرو در خیلی از وزارت خانه های دیگر استفاده شد و تحقیقات رشد چشمگیری یافت براى انجام « متن » بود که مورد تأیید و پیگیری مؤسسه استاندارد هم بود و لذا متن به عنوان یکی ISO روش، اخذ گواهینامه های ایجاد نمود. وظیفه متن « متن آرا » و « متن بین الملل » و « متن نیرو » مناسب وظایف خود در ابتدا سه شرکت ایجاد ارتباط با جهان خارج « متن بین الملل » . نیرو تبدیل نمودن دستاوردهای بخش های متن به محصول نهایی بود خدمات پشتیبانی به متن را ارائه می نمود. در « متن آرا » و سایر شرکت های برق را به عهده داشت و « متن » برای حال حاضر گروه متن متشکل از ده شرکت است که هر یک در زمینه خاصی فعالیت می کند. یکی از این شرکت ها مجتمع تحقیقات و توسعه صنعتی شریف است. مرکز تحقیقات نیرو (متن) با توجه به تصمیم وزارت نیرو از سال 1378 در زمینه مدیریت فناورى و تحت عنوان مرکز توسعه فناوری نیرو (متن) فعالیت خود را ادامه داد. در حال حاضر تقریباً تمامی بخش های مهندسی و فنی و نیز رشته های غیر فنی مانند زمینه های اقتصادی و زمینه های اجتماعی در این مرکز فعال و مشغول ارائه خدمتند. همچنین در حال حاضر متن عهده دار مسئولیت دبیرخانه های تحقیقات برق، شورای مهندسان مشاور صنعت برق، توسعه انجمن های علمی و مراکز تحقیقاتی، حمایت از فناوری و توسعه ساخت داخل صنعت برق، شورای تخصصی فناوری مجمع تشخیص مصلحت نظام و انجمن آینده نگری ایران است. ضمناً مسئولیت دو نشریه در زمینه توسعه فناوری و آینده نگری به عهده این مرکز است و نشریه پیام متن نیز به صورت فصلی منتشر  می گردد. چهار کنفرانس بزرگ برق، کیفیت و بهره وری، مدیریت فناورى و نیز همایش ملی انرژی نیز از سوى متن برگزار می گردد. البته در حال حاضر نیز به دلیل اجرای اصل 44 قانون اساسی و « متن » و وجود شرایط جدید، دچار چالش هستیم که نتیجه آن را توسعه بیشتر « متن » و فروش سهام دولتی کارآفرینی های بزرگتر پیشبینی می نمایم.

 س: آقای دکتر! چه چشم اندازى برای متن تصور می کنید؟

متن در زمینه مدیریت فناورى یکی از مراکز عمده موجود در کشور است. م یدانید در این زمینه مراکز بزرگ کشور کمتر از انگشتان یک دست هستند. ویژگی« متن »در میان این مراکز، نداشتن بودجه دولتی است.متن به صورت مهندسی مشاور با محوریت بخش انرژی، خدمات شایانی را به کشور ارائه نموده است.« متن »به عنوان « اندیشگاه متن » نیز فعالیت می کند و امیدوارم با حضور و تداوم ارتباط خبرگان با این مرکز بتوانیم تولید فکر بیشتری نماییم و برای مسائل عمده کشور به ویژه در حوزه وزارت نیرو و بخش انرژی راه حل بیابیم. با توجه به وجود استعدادهای زیاد و نیز گوناگونی فعالیتها موفقیت « گروه متن » و « متن » را بیش از پیش می بینیم.

س: آیا پتانسیل صادر کردن دانش به خارج از کشور هم وجود دارد؟

بله . واقعاً توان زیادی در متن وجود دارد که می تواند به خارج عرضه شود. بخشی از این عرضه می تواند به کشورهای نیازمند و بعضاً ضعیف تر از کشور ما باشد و بخش دیگر می تواند به مؤسسات و شرکت های خارجی که به دنبال همکار در منطقه برای ارائه خدمات به سایر کشورهایند، اختصاص یابد. همان طور که عرض نمودم وجود گردید که در حال حاضر با برخی از مؤسسات خارج مشغول « متن بین الملل » این پتانسیل باعث تأسیس شرکت همکاری است. در زمینه توسعه کشورهای منطقه مانند افغانستان و عراق نیز به خوبی می توانیم ایفای نقش کنیم مطلبی که در اینجا لازم است مورد توجه قرار گیرد رشد فناورى در داخل است که باعث کاهش یا توقف واردات « متن » می گردد که در این باره نیز به طور نسبی خدمات بزرگی از طرف به کشور ارائه شده است.

س: آقای دکتر! نظر شما در مورد ویژگی های مهمی که یک کارآفرین باید داشته باشد چیست؟

به نظر من کارآفرین شخصی است که توانایی خلق ایده دارد. ایده های خوب می دهد و با جسارت و پایداری به دنبال عملی  نمودن ایده هایش می رود. شخص کارآفرین فضای فعالیت را خوب می شناسد و سعی می کند با کمک گرفتن مناسب از دیگران ایده هایش را عملی کند و در حقیقت تبدیل به فعالیت اقتصادی نماید. البته این کار ریسک نیز دارد. از آنجا که معمولاً همه این ویژگی ها در وجود یک نفر جمع نمی شود لذا می توان گروه هایی که هر یک از افراد آن بخشی از ویژگی فرد کارآفرین را دارند تشکیل داد و در این صورت شانس موفقیت گروه کارآفرین خیلی زیاد می شود. دولت نیز باید فضای لازم برای توسعه  گروه های کارآفرین را ایجاد کند و از آنها به انواع  روش ها حمایت کند. مثلاً سرمایه های ریسک پذیر در اختیارایشان قرار دهد. در هر حال کارآفرین ها کلیدهای توسعه هر جامعه هستند.

س: در کشورهای پیشرفته صنعت و دانشگاه با هم  در ارتباطند و به صورت منسجم رابطه دارند؛ اما در کشور ما چنین نیست. به نظر شما چه معضلات و مشکلات اساسی در این باره وجود دارد؟

دانشگاه و صنعت هر دو وارداتی هستند و  متأسفانه به صورتی که در کشورهای پیشرفته نهادینه شده و در شبکه توسعه فناورى نقش و رسالت جدی برای آنها تعریف شده است، در کشور ما مورد توجه قرار نگرفته اند. من بخشی از این نابسامانی را ناشی از رانت بزرگ نفت می دانم که باعث رخوت و سستی ملی شده است و نتیجتاً هیچ یک از عوامل اصلی توسعه مانند صنعت و دانشگاه نقش خود را به درستی ایفا نمی کنند. اگر چه بر اثر تلاش های به عمل آمده، ارتباط صنعت و دانشگاه نسبت به سال های قبل بیشتر شده است، برای مؤثرتر شدن این رابطه باید تلاش نمود. فکر می کنم ابتدا صنعت را باید متوجه و متحول کرد. صنعت باید صنعتی پویا، علمی و رقابتی در سطح دنیا باشد تا به دنبال مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی برود و به درستی از توان ایشان استفاده کند. صنعتی که به عنوان واسطه براى تولید در داخل طراحی شود و محصولات آن عقب مانده، ضد توسعه پایدار و غیر رقابتی باشد، به چه دلیل از دانشگاه و مراکز علمی و تحقیقاتی استفاده کند؟ مثلاً حمایت بدون مطالعه از طرف صنعت عمر تولید پیکان را برای مدت ها استمرار بخشید و باعث اتلاف منابع کشور ما شد. دانشگاه های ما نیز عادت کرده اند بدون این که مشکل زیادی از صنعت حل کنند توقعات خود را مطرح نمایند. اگر اولیای امور، را فعال می نمودند، آن وقت نقش همه دست اندرکاران توسعه از جمله صنعت و دانشگاه (NIS) سامانه ملی نوآوری جدی میشد.

س: به نظر شما عمده مشکل کشور ما در تحقق توسعه مناسب چیست؟

البته  مشکلات زیادی بر سر راه توسعه کشور ما وجود دارد، ولی عمده ترین آن به نظر من عدم استفاده از مغزها، به کارگیری افراد نا وارد در مسئولیت های مختلف و از دست دادن فرصت هاست. اگر می شد با ساز و کارى از مغزها قبلاً ارائه شده « دکترین گپ » بیشتر و بهتر استفاده نمود که البته برای این کار من نظریه ای دارم که تحت عنوان است. اگر میشد افراد ضعیف مسئولیت قبول نکنند و دیگران نیز به افراد ضعیف مسئولیت ندهند و اگر فرصت ها را بهتر می شناختیم و آسان از دست نمی دادیم، آن وقت وضع و حال بسیار بهتری در کشور ما به وجود می آمد.

س: ما باید به سازمانی با هویت مشترک صنعتی – دانشگاهی برسیم که این سازمان پاسخگو باشد و شبکه ای از پروژه ها تعریف شود و تجمیع دانش و تجربه صورت بگیرد. نظر شما در این خصوص چیست و این سازمان باید چه ویژگی هایی داشته باشد؟

به نظر من این سازمان ها در حال حاضر در کشور موجودند. مراکز تحقیقاتی وابسته به صنعت از همین نوعند. همین ویژگی را دارد. در اینجا برای انجام یک کار ارجاع شده از صنعت، از دانشگاه ها نیز کمک گرفته می شود و بدین ترتیب این قبیل مراکز و دانشگاه ها در کنار هم نیازهای صنعتی را پاسخگو هستند. البته خوب ختم « متن » است در این مورد بررسی بیشتری به عمل آید، ولی حدس می زنم نتیجه به ایجاد شرکت های مشابه شود که البته کار خوبی است. یکی از مشکلات ارتباط صنعت و دانشگاه، همزبان نبودن آنهاست. سازمان هایی که گفتید می توانند به عنوان واسط و مترجم نیز نقش بهبود ارتباط صنعت و دانشگاه را داشته باشند.

 س: به عنوان کلام آخر اگر صحبتی هست بفرمایید.

از شما به خاطر زحماتی که در امر فرهنگ سازی و توسعه کارآفرینی متقبل شده اید تشکر میکنم. واقعیت این است که کشور ما امکان تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ جهانی را دارد که با برنامه ریزی و تدبیر و فعالیت گسترده و همگانی تحقق خواهد یافت. نقش کارآفرینان، بسیار حساس است و آنها می توانند به روند توسعه کشور، سرعت مناسب را ببخشند.در خاتمه ساختار گروه متن را که شامل شرکت ها، بخش ها و فعالیت های موجود در آن است و بیانگر کارآفرینی است و منعکس کننده آرزوهای ما برای آینده ای روشن است را تقدیم « گروه متن » همکاران متن در مجموعه می نمایم

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. زمینه های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *