مصاحبه آقای دکتر محمد رشیدیان

س: آقای دکتر! لطفاً سوابق تحصیلی و اجرایی خود را توضیح دهید.

دوره کارشناسی را در رشته مهندسی عمران در سال 1366 در دانشگاه شیراز به اتمام رساندم. پس از آن، مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه صنعتی امیرکبیر با گرایش مکانیک خاک و پی گذراندم و در سال 1374 موفق شدم در مقطع دکتری با گرایش دینامیک خاک از دانشگاه توکیو فارغ التحصیل شوم. از سال 1366 همزمان با ادامه تحصیل، فعالیت های اجرایی در بعد مهندسی را شروع کردم و در سمت های کارشناس، مدیر پروژه، مدیر مطالعات و مشاور فنی در پروژه های مختلف فعالیت داشته ام. پس از چندین سال تجربه کار اجرایی و دانشگاهی، از سال 1380 فعالیت کاری خود را در شرکت طرح نو اندیشان متمرکز کرده ام.

س: ایده تأسیس شرکت طرح نواندیشان چگونه به ذهن شما رسید؟

از سال 1366 در شرکت هاى مهندسى مشاور مختلفی کار کرده بودم و تجربیات گوناگونی از بعد عملی در حوزه مهندسی داشتم. طبیعتاً در بازگشتم از ژاپن در سال 1374 تدریس در دانشگاه هم به حوزه های کاری ام افزوده شد. با توجه به تجارب و سوابقی که در فعالیت های مهندسی در بعد مطالعاتی و اجرایی داشتم فرصت مغتنمی برایم فراهم بود که با نگاهی آینده نگر، حوزه های مختلف کار، از جمله حوزه کار دولتی و فعالیت در سطح دانشگاهی را مورد تحلیل قرار دهم. نهایتاً با توجه به شرایط موجود جامعه ایده تأسیس شرکت مهندسان مشاور طرح نواندیشان را با همکاری دو تن از دوستان بزرگوارم (آقای مهندس یاجم و آقای مهندس پاک نژاد) پیگیری کردیم و شرکت را با هدف ایجاد مهندسان مشاوری با استانداردهای جهانی تأسیس کردیم. به گونه ای که توانایی همکاری با شرکت های بین المللی برای انجام کارهای مهندسی در سطح ملی، منطقه ای و فرامنطقه ای را داشته باشد. مهندسان مشاور، بالقوه می توانند مصداق بارز کارآفرینی باشند. لذا با همفکری دوستان به این نتیجه رسیدیم که می توانیم با برنامه ریزی منطقی، فضایی را ایجاد کنیم که تأثیر گذاری زیادی در اعتلای مهندسی کشور داشته باشد. البته ما در مطالعات اولی همان شکل های مختلفی از کارآفرینی و حرکت را برای آینده مان بررسی کرده بودیم، اما جمع بندی ما نشان می داد که فعالیت در بخش مهندسی مشاور بسیار اثرگذار است. مرسوم است که می گویند مشاور می تواند به عنوان مغز سامانه عمل کند. مهندسان مشاور اگر خوب کار کنند، می توانند صرفه جویی بسیاری را ایجاد کنند.

طرح ها را به سرعت به مرحله اجرایی برسانند و حرکت را در بقیه مراحل، تسریع کنند. وجود مهندسان مشاور کارا شرط لازم برای توسعه هر کشوری از جمله کشور عزیزمان ایران است.

از دیگر دلایل تصمیم ما در تأسیس مهندسان مشاور طرح نواندیشان، احساس وظیفه درونی ما برای گرد هم آوردن مجموعه ای از مهندسان نخبه در قالب یک مجموعه حرف های بود. نیروی فکری حاصل از اجتماع نخبگان، معجزه گر است. بنابراین با هدف گیری بخش نخبه قشر تحصیل کرده که توانمند و علاقه مند بودند در این فرایند فکری حرکت کنند، بخش مشاوره را به عنوان یکی از تأثیرگذارترین بخشها در فرایند به ثمر رسیدن طرح های توسعه ای و مورد نیاز مردم در نظر گرفتیم و مجموعه ای به نام طرح نواندیشان را به وجود آوردیم. در این مجموعه فارغ التحصیلان ممتاز دانشگاه های مختلف، به خصوص دانشگاه صنعتی شریف را جذب و در گروه های مختلف، سازماندهی کردیم. من فکر می کنم به لطف خدا اگر حرکت و خرد جمعی ما با تغییرات زمان و جامعه هم خوان شود، حرکت موفقی خواهد بود.

س: دیدگاه شما درباره فرهنگ سازمانی حاکم بر مجموعه ایجاد شده چیست؟

فرهنگ سازمانی در یک شرکت دانش محور، کاملاً مرتبط با نیروی انسانی و نخبگان فعال در آن است. اگر بتوانیم این نخبگان را در داخل یک سازمان مناسب، با یک فرهنگ مناسب ساختار دهیم، طبیعتاً منافع مستقیم آن به جامعه باز می گردد و زمینه رشد را برای همین افراد ایجاد م یکند. ما در ایجاد این سازمان سعی کردیم زمینه هایی را ایجاد کنیم که سیر اصلی ارتقا و رشد سازمان با حرکت مجموعه کارشناسان شرکت هم راستا باشد.

فکر می کنم اگر این اتفاق بیفتد، انگیزه فردی افراد و انگیزه کل سازمان در یک جهت قرار می گیرند. زمانی که همه در یک جهت قرار گیرند، آن وقت سازمان پویایی دارید که حرکت بالنده ای دارد. سریع و با شتاب حرکت خواهد کرد و از مواجهه با مشکلات نخواهد ترسید. این فضای تئوری حرکت است. اما این که وقتی وارد مقوله ایجاد سازمان می شوید، این که چه کار باید کرد و در اجرا چگونه باید عمل کنیم، مقوله دیگری است. از نظر نوشتاری وبیان این خواسته در گفتار، چند ،« می خواهیم شرکتی پیشرفته داشته باشیم » تئوری، یک جمله است: می گوییم ثانیه بیشتر طول نمی کشد، اما این که این فرهنگ، یک فرهنگ غالب سازمانی به خود بگیرد و در کالبد سازمانی پویا همچون خون گرم جاری شود، یک هدف بزرگ است که فکر می کنم نیل به این هدف متعالی نیاز به ممارست، تلاش، ایثار، فداکاری و فرهنگ سازی قشرهای نخبه جامعه دارد. در این راستا سعی کرده ایم تا فرهنگی نو و مطابق با آرمان هایمان ایجاد کنیم. این فرهنگ، فرهنگی است که روح حاکم بر آن موجب رشد فضای سازمان و تمامی افراد مجموعه می شود.

شاید برای شما جالب باشد که بدانید جزو بحث های اولیه ما با هر کدام از همکارانی که جذب شرکت می شوند،این است که از آنها می پرسیم برنامه پنج ساله آینده شما چیست؟ یعنی از همان روز اول، رشد افراد را در هدف گذاری ها در نظر داریم. همکاران ما هم با درک حساسیت های مجموعه، خود را برای حرکت در مسیر تعالی و رشد سازمانی آماده می کنند. همین پدیده هم راستایی باعث شده که مجموعه ما بتواند در مواجهه با مشکلات و پروژه های نو، با جسارت، خلاقیت و کار گروهی حرکت نماید و به لطف خداوند رشد قابل قبولی داشته است. بسیاری از کارفرمایان به این دلیل ما را انتخاب می کنند، که ما همیشه سخت ترین مشکل کارفرما را برای حل کردن انتخاب می کنیم. ما سعی می کنیم با یک نگاه نتیجه گرا و با اتکا به خلاقیت مجموعه و کار گروهی، مشکلات را حل کنیم.

س: فضای فعالیت در حوزه کار مشاوره را چگونه می بینید و تدابیر شما برای حضور در این بازار چیست؟

ما در حال حاضر در یک فضای رقابتی در حال حرکت هستیم و در این فضای رقابتی تحت تأثیر نوسانات جریان های اقتصادی و سیاست های اجرایی قرار داریم. اگر بخواهیم ارزش خودمان را حفظ کنیم، باید بتوانیم مزیت های رقابتی خودمان را در بالاترین سطح نگه داریم. ما سعی کرده ایم این انگیزه را در فضای عمومی مجموعه ایجاد کنیم که برای انجام یک پروژه، علاوه بر استفاده از دانش روز مدیریت پروژه، از هم فکری و طوفان فکری تمام عوامل مؤثر سامانه استفاده نماییم. استفاده از روش طوفان فکری، پدیده ای رایج در مجموعه ماست.

از طرف دیگر تلاش کرده ایم تا با گسترش فعالیت شرکت و ورود به بازارهای جدید، تنوع بازار ایجاد نماییم. در حال حاضر در زمینه پروژه های نفت، گاز و انرژی هم فعالیت چشمگیری داریم و بخش دیگری را که از سال گذشته شریف بنیان گذار آن MBA فعال کرده ایم، بخش مشاوره مدیریت است که گروهی متشکل از فارغ التحصیلان هستند. با بررسی شرکت های پیشرو در عرصه بین المللی به این ضرورت رسیدیم که باید مدیریت در کنار بخش های مهندسی شرکت شکل بگیرد تا بتوانیم مجموعه کاملی از خدمات را ارائه دهیم. وظیفه این گروه مدیریتی در داخل شرکت، ارائه راهکارها و خدمات مدیریتی منطبق با استانداردهای روز دنیا برای پویایی مستمر شرکت است و علاوه بر آن در حوزه فعالیت در بازار مشاوره مدیریت، این گروه تا کنون خدمات قابل توجهی را به کارفرمایان مختلف ارائه داده است.

س: در حوزه انجام پروژه ها آیا تجربه خاصی را در نظر دارید که توضیح دهید.

آنچه که میخواهم به صورت خاص روی آن تأکید نمایم این است که تمامی این مباحث تحت تأثیر یک معنا پیدا می کند. اگر روح و فکر همکاران، تماماً در راستای این هدف ،« نیروی انسانی » فاکتور اصلی تحت عنوان مشترک قرار گیرد، امکان کسب موفقیت وجود دارد و به نظرم میزان موفقیت یک پروژه، تابعی از میزان مشارکت روح و فکر عوامل انسانی دخیل در آن پروژه است. در حرکتی که ما شروع کرده ایم، از همان ابتدا سعی کرده ایم که یک نگاه انسان-محور داشته باشیم و با تأکید بر نقش عامل انسانی به موفقیت های قابل توجهی دست یابیم.

علاوه بر این با تأکید بر کار گروهی، مجموعه شرکت تاکنون توانسته است پروژه های بزرگ ابعادی را در حوزه خدمات مشاوره انجام دهد که برخی از آنها مانند طرح توسعه محور آپوره-اورینوکو در ونزوئلا، طرح جامع بنادر بازرگانی ایران، طرح جامع منطقه گازی تمبک و آزاد راه شهید کلانتری، ثمرات کلانی را به ویژه در حوزه دانش مهندسی داشته است.

از سوی دیگر، مجموعه طرح نو اندیشان در انجام پروژه ها گرایش دانش محور داشته و اعتقاد راسخ دارد که توجه به حوزه هایی مانند مدیریت پروژه، تأثیر بسیاری در بهینه کردن طرح ها و پروژه ها دارد. تجارب شرکت در پیاده سازی این رویکرد در پروژه ها به ویژه در حوزه خدمات مهندسی و اجرا، قابل توجه است.

س: با توجه به تأکید شما بر روی مقوله نیروی انسانی، تأثیر این عامل را در پایداری مجموعه های کارآفرین چگونه می بینید؟

با یک نگاه عمیق تر به مقوله کارآفرینی از دیدگاه پایداری، در مجموعه هایی مانند شرکت های مشاوره که عامل انسانی در آنها نقش محوری دارد، این عامل بسیار تأثیرگذار است. درباره این موضوع در سالیان اخیر توجه بیشتری شده است. به نظرم بزرگترین مزیت این سازمان ها، ایجاد یک فرهنگ مشترک و یا خانواده مشترک است. به بیانی دیگر اگر مجموعه ای با فرهنگ شبیه یک خانواده شکل بگیرد پایداری و حتی ترمیم سازمان از درون آن شکل می گیرد. این همان فضای عمومی است که ما سعی کرده ایم آن را ایجاد کنیم و ارزیابی مستمر آن را بر اساس شاخص های مختلف انجام دهیم و این شاخص ها را در درون مجموعه بهبود دهیم و اگر مشکلی پیش آید، از نظام پیشنهاد ها و نظام همکاری بین اعضای این خانواده برای اصلاح و بهبود مستمر آن استفاده کنیم.

س: شما در همکاری با مراکز علمی تحقیقاتی و سایر شرکت های مهندسی بین المللی چه تجاربی دارید؟

به لحاظ ضرورت کاری و سطح کاری، ما ناچاریم که همواره با علوم روز ارتباط  نزدیک داشته باشیم. از همان بدو تأسیس شرکت، نگاه مؤسسان و عوامل اصلی شرکت به ایجاد ارتباط و همکاری گسترده بین المللی معطوف بوده و خوشبختانه در عمل هم توانسته ایم همکاری مشترک با چند شرکت بزرگ مهندسی مشاور بین المللی اروپایی در پروژه های مختلف ایجاد نماییم که این همکاری همچنان نیز ادامه دارد. همچنین حضور عناصر با ارزش دانشگاهی در بدنه کارشناسی و مدیریتی مهندسان مشاور طرح نواندیشان، ارتباط طبیعی و پایدار و تنگاتنگی را بین حوزه های مهندسی دانشگاهی و حرف های برقرار کرده است. لذا بسیاری از این استادان، نتایج مطالعات که حتماً اطلاع دارید به این مباحث در روش های مختلف سامانه های مدیریت پروژه ها پرداخته کاربردی و عملی صورت گرفته در این شرکت را در دانشگاه ها ارائه نموده اند که منجر به بالا رفتن سطح علمی دانشجویان می گردد. همچنین این شرکت هر ساله تعدادی کارآموز را برای آشنایی دانشجویان با مباحث عملی تربیت می نماید.

س: نظر شما در مورد ارتباط مؤثر صنعت با دانشگاه چیست؟

این مقوله از آن مباحثی است که درباره آن شاید زیاد صحبت شده است. توجه شما را به یک نکته که از نظر من اساسی است جلب می کنم. اگر ما ارتباط با مراکز تحقیقاتی و بهره گیری از علوم روز را با منطق و به شیوه های معمول دنیا دنبال کنیم، با توجه به شرایط روز کشورمان باید ایجاد، تثبیت و توسعه این امر را به عنوان یک ضرورت دنبال نماییم که مطمئن هستم نتایج این تعامل و ارتباط  دو سویه، ثمرات زیادی برای توسعه همه جانبه کشور در برخواهد داشت. به منظور درک اصولی این موضوع، باید بررسی کنیم که یک ارتباط، چگونه شکل می گیرد؟

ارتباط بر اساس نیاز واقعی شکل می گیرد. اگر این نیاز واقعی وجود نداشته باشد و به طور تصنعی این ارتباط برقرار شود، پس از شروع حرکت، به دلیل این که نیاز واقعی نیست، انگیزه ها از بین می رود و هر فردی به این موضوع، به عنوان یک وظیفه تحمیلی نگاه میکند. این می شود که ارتباط مؤثر برقرار نشده، بودجه ها هدر می رود. بنابراین باید مسئله را برگردانیم به آن نیاز، یعنی برای ایجاد این ارتباط باید طرفین این نیاز را به صورت واقعی درک نمایند.

نیازهای شان را بشناسند و رئوس و ویژگی های انتظارات شان را از طرف مقابل برای همدیگر تبیین کنند. به تبع آن آن کار قرار دهید، مجموعه های پویا به طور « ضرورت انجام » بقیه مسائل حل خواهد شد. وقتی شما مقوله نیاز را طبیعی در مسیر پاسخ به نیازهای مطروحه ایجاد و شروع به حرکت می کنند. اما وقتی صنعت، خود را بی نیاز از علم روز بداند و دانشگاه هم خود را نیازمند ارتباط با صنعت نداند، هر اتصال و چارچوبی را ایجاد کنیم نباید انتظار نتیجه چندان رضایت بخشی از آن داشته باشیم. اگر صنعت رقابت پذیر نباشد، عملاً نیازی به تغییر و تحول در خود احساس نمی کند. از طرف دیگر اگر دانشگاه هیچ ضرورتی را در ایجاد ارتباط با صنعت نبیند، در نتیجه نیازی به هماهنگ سازی خود با صنعت حس نمی کند. فکر می کنم کلید حل مسئله ارتباط متقابل صنعت و دانشگاه در تغییر این نگرش ها نهفته باشد.

س: تعریف شخصی شما از کارآفرینی چیست و به نظر شما یک کارآفرین باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟

در کشور ما متخصصان به خصوص عمده .« سازمانی » در بحث کارآفرینی، دو مقوله داریم: خلاقیت و نوآوری فارغ التحصیلان دانشگاه ها در رشته های فنی، افرادی خلاقند. اما به راستی چرا به نوآوری سازمانی نمی رسیم؟

مشکل اصلی ما ایجاد سازمان خلاق و نوآور است که بتواند فرایند کارآفرینی را مدیریت نماید و به ثمر برساند. اگر بخواهیم در بحث کارآفرینی حرکت جدی داشته باشیم باید افراد را برای فرهنگ سازمانی تربیت کنیم تا با ترکیب آن با خلاقیت، کارآفرینی شکل بگیرد. یکی دیگر از پایه های یک مجموعه کارآفرین، بعد اقتصادی آن است که باعث پایداری و دوام آن می شود. به این منظور باید یک بازار هدف را تعیین کرد. هدفی که به عنوان یک محصول مطرح باشد. برای رسیدن به آن هدف، شما به امکاناتی نیاز دارید که باید طی فرایندی از این امکانات استفاده شود. برای این که یک مجموعه بتواند، کارآفرینی کند باید ارتباط منطقی و طبیعی بین مسیر را حفظ کند. اگر شما نیروی انسانی خلاقی داشته باشید که بتواند کار گروهی انجام دهد، اما فرایند انجام کار را درست انتخاب نکرده باشید، دچار مشکل می شوید. اگر همه اینها با مجموعه امکانات جمع شود، نتیجه آن محصولی است که قابل اجرا و قابل رقابت است. هم سود اقتصادی دارد و هم می تواند پایداری و رشد را به ارمغان آورد.

برای این که به این هدف برسید باید مجموع های را تشکیل دهید که توان مدیریت یک چنین جمعی را داشته باشد. دانشی که ما معمولاً در آن ضعف داریم. متأسفانه به عنوان یکی از ویژگی های جامعه ایرانی گفته میشود که ما در حرکت گروهی ضعیف هستیم. اما اگر یک مجموعه ای بخواهد کارآفرین شود عوامل دست اندرکار آن باید بتوانند چنین مجموعه ای را راهبری کنند و شناخت دقیقی نسبت به همه عوامل داشته باشند. این افراد باید در زمینه بحث منابع انسانی، آموزش دیده باشند و دانش لازم در این حوزه را کسب کرده باشند.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. زمینه های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *