مصاحبه آقای دکتر یحیى تابش

س: آقای دکتر! لطفاً در مورد سوابق تحصیلی و کاری خود توضیح فرمایید.
من در دانشکده علوم ریاضى دانشگاه صنعتى شریف که در دوره تحصیل من با دانشکده رایانه یکى بود دوره کارشناسى را گذراندم و بعد از ادامه تحصیل در خارج از کشور در دانشگاه مشغول به کار شدم و در حال حاضر عضو هیئت علمی دانشکده علوم ریاضی هستم. من دو دوره مسئولیت دانشکده علوم ریاضی را بر عهده داشتم که همزمان با شکل گیری المپیاد ها بود. در آن زمان من با آموزش و پرورش در زمینه المپیاد ها همکاری داشتم.
جذب شوند و در نتیجه « علوم ریاضی » المپیاد ها باعث شد که عده اى دانشجوى مستعد و علاقه مند به دانشکده . دانشکده یک مکان تبلور استعداد های خوب بود. در آن دوره 50 تا 100 دانشجو از المپیاد و بچه هایی با رتبه های بالای کنکور به رشته علوم ریاضی روی آوردند و موجب تقویت دانشکده شدند. در حال حاضر هم کادر خوبی در
دانشکده حضور دارد و از لحاظ هیئت علمی، دانشکده از وضعیت خوبی برخوردار است. دوران مسئولیت من در دانشکده ریاضی 4 سال به طول انجامید. بعد از آن به پیشنهاد آقای دکتر سهراب پور ، ریاست دانشگاه، مسئولیت مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف را پذیرفتم و این برای من یک دوره کاری جدید بود که با یک فضای جدید آشنا شدم. زمانی که به اینجا آمدم بحث فناوری اطلاعات و ارتباطات در مملکت نو بود و حتی در سطح دنیا تازه آغاز شده بود. ما متوجه شدیم در آینده اعتبار دانشگاه صنعتی شریف در جوامع علمی، فناور و دانشگاهی، نیاز به یک شبکه و ارتباط اینترنتی پیشرفته و قوى دارد و این مسأله به عنوان یک سیاست کلى از سوى مدیریت دانشگاه پذیرفته شد و مساعدت خوبى براى توسعه شبکه دانشگاه صورت گرفت. مرکز محاسبات یک مرکز قدیمی است،
از زمانی که من دانشجو بودم این مرکز وجود داشت. در آن زمان رایانه های شخصی در اختیار نبود، رایانه های بزرگ مورد استفاده قرار مى گرفت. وظیفه مرکز این بود که با رایانه های بزرگ، خدمات محاسباتی به استادان و را به مرکز آوردند که سالها مورد استفاده قرار گرفت تا این CDC دانشجویان ارائه کند. در اوایل سال هاى 50 رایانه براى دانشگاه خریدارى شد. ولى عمر این رایان ههاى اخیر IBM و 4381 VAX که حدود سال 1370 رایانه ها پیدا کردند و بعد مسأله شبکه و ارتباط اینترنت مطرح شد و به PC خیلى کوتاه بود. عمدتاً به دلیل رونقی که این ترتیب رسالت مرکز محاسبات این شد که شبکه دانشگاه را توسعه دهد و نگهداری کند. اولین کاری را که به کمک تعدادی از فارغ التحصیلان، دانشجویان و همکارى مؤثر بعضی از همکاران در هیئت علمی انجام دادیم این بود که یک شبکه گسترده ای را برای دانشگاه با فیبر نوری طراحی کردیم و تجهیزات آن را سفارش دادیم و بعد اجراى شبکه به دست خود همکاران مرکز صورت گرفت. فیبر را خواباندند، اتصالات را راه انداختند و یک شبکه گسترده خوبی را پیاده کردند. ارتباط اینترنت از همان ابتدا دارای مشکل بود و روزی چندین بار قطع و وصل می شد. در آن زمان، مخابرات خیلی نمی توانست تأمین کننده باشد. ما توانستیم با کمک تعاونی چند منظوره دانشگاه یک سامانه اتصال ماهواره ای را راه اندازی کنیم و از این طریق اینترنت می گرفتیم. با این که در حال حاضر اتصال ماهوار های داریم، متوجه شدیم که اگر برویم با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات مشارکت کنیم، بیشتر به نفع ماست
و تا مدتى پهناى باند دانشگاه از طریق اتصال فیبر با مرکز تحقیقات فیزیک نظرى و ریاضیات تأمین شد و در حال حاضر از طریق شرکت تأمین مى شود و پهناى باند نسبتاً مناسب براى دانشگاه تدارک شده است. در حال حاضر حدود 8000 رایانه در این شبکه وجود دارد که این شبکه، یک شبکه بزرگی در استاندارد بین المللی محسوب می شود. براى بهینه سازى مدیریت شبکه، منابع اینترنتى لازم براى دانشگاه تدارک شده است و دسترسى به شبکه براى استادان و دانشجویان فراهم است. در اتاق هر استادی رایانه آن به شبکه وصل است. سایت های دانشجویی خدمات شبکه را در اختیار دانشجویان قرار می دهند. خوابگاه های ما به مرکز محاسبات وصلند و در خوابگاه ها تقریباً خدمات شبانه روزی استفاده از اینترنت برقرار است. امیدواریم شبکه، مرتب توسعه پیدا کند و خدمات بهتر شود.
بعد از توسعه شبکه گسترده دانشگاه به فکر راه اندازى سامانه هاى کاربردى روى این شبکه افتادیم. در دانشگاه، مهمترین سامانه کاربردى سامانه آموزش است. در این زمینه سامانه های قدیمى وجود داشت که فناورى آن قدیمی بود و مشکلات زیادی داشت. من خیلی علاقه داشتم آن را نوسازی کنم. براى این کار، گروهى را تشکیل دادیم
و توانستیم بر فناورى روز مسلط شویم و توانستیم سامانه آموزش را بازسازی کنیم. مسئولان دانشگاه یک مقدار احتیاط می کردند، اما بعد از مدتی که متوجه شدند موضوع چیست ما را حمایت کردند. زمانی که سامانه آموزش پیاده شد و دانشگاه های دیگر متوجه این سامانه شدند و برای آن مشتری پیدا شد. سپس این گروه که تجربه هاى خوبى به دست آورده بود، فعالیت های بیشتری را در زمینه توسعه نرم افزار انجام داد و گروه کاری نرم افزاری خوبی را تشکیل دادند و بالاخره شرکتی در خارج از دانشگاه تأسیس کردند و در حال حاضر مشغول فعالیتند و به تازگى یکى از شرکت هاى بزرگ نرم افزارى، سهام عمده این شرکت را خریدارى کرده است و شرکت از فضایى مناس بتر و بر روى زیر ساختى توسعه یافت هتر از لحاظ مدل تجارى مشغول کار است. گروه دیگری هم در اینجا شکل گرفت که در مسائل خط فارسی و رایانه به پژوهش و تحقیق پرداختند، این کار این طور شروع شد که فردی که علاقه مند به اشعار کلاسیک و ادبیات فارسی بود اعتبار کوچکی را در اختیار من گذاشت تا یک کتابخانه دیجیتالی در شبکه
راه اندازى کنیم. برای 8 سال پیش این اقدام جالبی بود. زمانی که به سراغ این کار رفتیم، تازه متوجه شدیم که خط فارسی چقدر دچار مشکلات در شبکه است. با توجه به مسائلی که وجود داشت توانستیم این مشکلات را فعالیت کنیم. این گروه هم در زمینه های توسعه خط « یونىکد » حل کنیم و در زمینه استاندارد خط فارسى تحت فارسی حرکت کرد و بالاخره وقتى که این گروه به قدر کافی گسترش یافت از مرکز محاسبات جدا شد و شرکتی در ضلع غربی دانشگاه تأسیس کردند که در حال حاضر روى توسعه سامانه هاى متن باز و ارائه توزیع ویژه اى از لینوکس تحت عنوان لینوکس شریف، کار مى کنند.

س: با توجه به گروه هایی که ایجاد کردید آیا شما با صنعت هم یک ارتباط پایدار برقرار کردید؟
بیشتر فعالیت های من در دانشگاه، فعالیت های آکادمیک بوده و به مسائل توسعه ای فناورى و ارتباط با صنعت، زیاد توجه نداشتم، اما کم کم متوجه شدم که این مسائل، مسائلی جدی اند. زمانی که وارد خط توسعه فناورى شدم با دوستان خارج از کشور ارتباطم بیشتر شد و مدل دانشگاه های خارج کشور توجهم را جلب کرد. از جمله این که سامانه کاری نوآورى و توسعه فناورى آن ها چگونه است و شرکت های مشتق شده و اقمارى دانشگاه ها چه کار می کنند. در این بررسى به این نتیجه رسیدیم که ما باید کار را با توسعه فناورى شروع کنیم و این توسعه فناورى خود میتواند بازار داشته باشد و نیاز ملی باشد. در این زمینه دوستان بسیاری از جمله آقای دکتر مشایخی کمک
بسیاری به ما کردند. ما فکر کردیم می توانیم از طریق ارتباط با مجامع داخلی صنعتی، ارتباط با ایرانیان و دوستان ایرانی مقیم در خارج از کشور که در کار فناورى هستند یک مدل جدید ایجاد کنیم. مذاکرات اولیه خیلی خوب پیش رفت، اما متأسفانه به علت شرایط تحریم امریکا، دوستان خارج از کشور خودشان را کنار کشیدند و نتوانستیم آن خوشبینی اولیه و اشتیاق اولیه را که حتی در آنها ایجاد شده بود به سرانجام برسانیم. اما با کمک دوستان دانشکده مدیریت و پیگیری ها، عمدتاً با صنایع نفت و گاز و پتروشیمی مرتبط شدیم و علاوه بر سامانه آموزش که بازار خوبی پیدا کرده بود، توانستیم برای شرکت پتروشیمی و شرکت هایی مانند آن، پروژه هایی انجام دهیم و محصولاتی را تولید کنیم. به این ترتیب از این مسیر توانستیم ارتباطی را با بخش صنعت برقرار کنیم.

س: نظر شما در مورد ارتباط مؤثر صنعت با دانشگاه چیست؟
علت این که این ارتباط ضعیف است، این است که توسعه یافتگی لازم در این گونه فعالیت ها را نداریم و یا آن توسعه یافتگی لازم را به دست نیاورده ایم. به این معنا که عمدتاً پروژه هایی که در دانشگاه انجام می شود و خدماتى که ارائه می شود از طریق یک نهاد تخصصی صورت نگیرد بلکه از طریق ارتباطات شخصی است. در حال حاضر دستگاه های صنعتی همیشه شکایت می کنند که تحقیقی که در دانشگاه برای آنها انجام مى شود یا پروژه اى که به دست استادان اجرا مى گردد، عموماً در حد یک گزارش باقی می ماند و نتیجه مطلوبی را نمی دهد. اشکال در مدل کاری ماست. اگر بخواهیم کار را توسعه دهیم و این کار را به یک خدمت حرف هاى تبدیل کنیم احتیاج به یک نهاد جا افتاده داریم و در ادامه براى پشتیبانی از دستاورد پروژه ها به یک نهاد قوی ترى احتیاج است. مدل مطلوب، این است که دانشگاه شرکت های تخصصی اقماری داشته باشد. من فکر می کنم ایده آن شکل گرفته و دیر یا زود در دانشگاه این اتفاق رخ می دهد. در این صورت است که دستگاه هاى صنعتی هم اعتماد خواهند کرد. در حال حاضر مدل کاری استادان به این صورت است که به طور شخصی کاری را انجام می دهند، فناورى تولید می شود ولى محدود باقى می ماند. مهمتر از آن، روش شناسى کار پیش خود آنها باقی می ماند. اما اگر مجموع 10 استاد یک شرکت را تشکیل دهند روش شناسى آنها و دستاورد هاى فناورانه آن، ثروتی می شود برای آن شرکت .

س: نظر شما در مورد ایده تأسیس شرکت های دانشجویی در مرکز کارآفرینی شریف چیست؟
شما باید به دنبال یک مدل مطلوب باشید. باید تحقیق کنید که دیگران چه کاری انجام داده اند و نتایج آن را با شرایط خود تطبیق دهیم. در دنیا این نوع شرکت ها عمدتاً براى ارائه دستاورد هاى نوآورانه فناورى شکل گرفته اند.
توسعه صنعتی ما هنوز به آن اندازه نیست که این نوآوری ها به طور وسیع صورت گیرد. لذا باید روی توسعه خدمات فناورى تمرکز کنیم و با توسعه فناورى که به ارائه خدمات منجر می شود، کار را شروع کنیم. در مرحله بعد نوآوری ها هم خود به خود شکل خواهد گرفت. فرض کنید، شما 10 شرکت کوچک افتتاح کنید. اگر این شرکت ها بدون هیچ برنامه ای رها شوند، سرنوشت آنها چه می شود؟ اینها عمدتاً شرکت هایی هستند که نوآوری آنها در توسعه فناورى است و یک محصول متناسب با بازار ایران را دارند که معلوم نیست با شرکت های بزرگتر یا خارجی به چه میزان می توانند رقابت کنند. شما باید حمایتی را برای این شرکت ها داشته باشید که آنها بتوانند رقابت کنند. برای این منظور باید مدلی را پیدا کرد و گرنه همین شرکت های کوچک اگر مستقل شوند، ممکن است در مقابل دیگر شرکت ها نتوانند دوام بیاورند. من فکر می کنم در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات، دانشگاه می تواند با استفاده از استادان مجرب و علاقه مند که توانایی برقراری ارتباط با صنعت را دارند، شرکت های مادر تخصصی تشکیل دهد تا شرکت های دانشجویی به نحوی به این شرکت هاى مادر وابسته شوند. این شرکت های مادر تخصصی، به دلیل این که استاد های با تجربه در آنها فعال خواهند بود، می توانند
به نحوی در صنعت نفوذ کنند و حتی شرکت های کوچک هم می توانند در درون آنها قرار گیرند و زیر پوشش آنها باشند و شرکت هاى کوچک به دلیل این که زیر پوشش یک شرکت بزرگ قرار مى گیرند، می توانند دوام بیاورند. من تصور می کنم این مدل می تواند به ایده شما کمک کند. نکته ای که به نظر من لازم است تا فعالیت های شما با موفقیت مواجه شود این است که دقیقاً باید مانند بخش خصوصى رفتار کنید. هدف شرکت این باشد که سود ببرد، بنابراین فعالانه کار را باید طوری انجام دهند که به مقصود خود برسد. ما نباید یک شرکت را به ماهیت دولتی ببریم که در آن صورت نشان دهنده ضعف ماست. اگر بتوانیم شرکت های دولتی را با یک مدل تبدیل به شرکت های خصوصی کنیم، آن زمان است که رقابت می تواند، به طور جدی مطرح شود که این امر، نیاز به یک سیاست گذاری کلان در سطح مملکت دارد. نکته دیگر این که، موفقیت در توسعه فناورى لزوماً ارتباط جهانى را مطرح مى کند. من با شهودی که در زمینه ارتباط صنعت بین المللی در طی این سالها پیدا کرده ام، فکر مى کنم یک زنجیره جهانی برای توسعه وجود دارد و اگر ما بتوانیم در آن زنجیره حضور داشته باشیم حتی می توانیم زنجیره را به خود وابسته کنیم، در آن زمان است که می توانیم رشد کنیم و توسعه فناورى ما معنا پیدا کند.

س: تعریف شما از کارآفرینی چیست و به نظر شما یک کارآفرین باید چه خصوصیاتی را داشته باشد؟
شاید تعریف کارآفرینى تا حدودى دشوار باشد. ایده هاى کارآفرینى به گونه اى باید در ذهن افراد جوشش پیدا کند تا بتوانند فراسوى روند هاى جارى فکر کنند و با روحی هاى چالش پذیر دنبال توسعه و نوگرایی باشند. کارآفرین باید ایده اقتصادى داشته باشد یعنى حساب سود و زیان را بتواند به خوبى در نظر بگیرد، ولى باید ابتکار و خلاقیت
را نیز در نظر داشته باشد و در جستجوى ایده هاى نو و سازنده باشد. نکته دیگر این که کارآفرین باید از شکست هراس نداشته باشد و از عدم موفقیت ها درس بگیرد و دوباره فعالیت ها را براى موفقیت شروع کند.

س: به عنوان مطلب آخر اگر صحبتی هست بفرمایید.
امیدوارم ایده اى را که شما پیش رو دارید، با همراهی و کوشش همه جانبه دانشگاهیان به نتیجه مطلوبی برسد و « کارآفرینی » تا در تمام اطراف دانشگاه، شرکت هایی که از دانشگاه بیرون آمده اند شکل بگیرند. فکر میکنم مرکز میتوانند زمینه سازی کنند و وظیفه همه دانشگاهیان است که کمک کنند. به عنوان نمونه « رشد و فناوری » مرکز
اگر یک شورای ارتباط با صنعت و کارآفرینى یا کمیت های در سطح دانشگاه متشکل از استادان باتجربه تشکیل شود و این استادان به طور سامان یافته تجربیات شان را در آن شورا بیان کنند که به اصطلاح سیاستگذاری و راهبری برای مرکز کارآفرینی باشد، آن زمان است که می توان برنامه راهبردى تنظیم کرد که این شورا راهبری آن را عهده دار
شود تا آرزویی که داریم در کنار دانشگاه، مرکز توسعه فناورى در سطح ملی و بین المللی ایجاد شود، تحقق یابد.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. زمینه های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *